دلایل افت تحصیلی چیست؟
رستو سیلسپور / مشاور تحصیلی
منظور از افت تحصیلی چیست؟
افت تحصیلی، کاهش نسبی فعالیت درسی و مطالعه یک دانشآموز در یک دوره نسبی، در مقایسه با دوره نسبی قبل از آن میباشد. منظور از آوردن کلمه نسبی این است که افت تحصیلی تنها شامل دانشآموزان ضعیف نبوده است. حتی کسی که چند ماه پیش، نمرات حدود 18 داشته، اگر در حال حاضر، نمرات حدود 16 کسب میکند، دو نمره نسبت به دورهی قبل، افت دارد. گاهی اوقات افت تحصیلی از عوامل درونی و گاهی نیز از عوامل محیطی نشأت میگیرد. در ادامه به بررسی چند عامل مهم خود، خانواده، دوستان و تغذیه میپردازیم.
عوامل مؤثر بر افت تحصیلی:
1- عوامل مربوط به خود دانشآموز:
● عوامل فیزیولوژیکی و جسمی مانند ضعف بینایی و شنوایی و غیره.
● عوامل ذهنی و روانی مانند میزان هوش و قدرت حافظه و سلامت روانی.
● نداشتن هدف واقعی و عینی و روشن از تحصیل.
● عدم انگیزش درونی برای تحصیل و مطالعه
● نداشتن اعتماد بهنفس کافی.
● ضعف اراده در تصمیمگیریهای تحصیلی و مطالعه و اجرای تصمیمات.
● عدم برنامهریزی دقیق از لحاظ زمان و میزان مطالعه روزانه.
● نداشتن روش مطالعه مناسب برای دروس مختلف
● مهارتهای مطالعه نادرست.
کمبود اعتماد بهنفس در دانشآموزان، یکی از عواملی است که دانشآموزان را از تلاش و خودباوری باز میدارد و سبب افت تحصیلی شدید آنها ميشود. والدین باید به دانشآموزان خود کمک کنند تا خودشان را باور کنند و بتوانند خلاقیتهای تحصیلی خودشان را بروز دهند.
ترس از شکست، انرژی دانشآموزان را ضعیف میکند و آنها را به عقب هل میدهد.
والدین باید به آنها راه مبارزهی با مشکلات را بیاموزند. البته وا لدین خود باید الگوی مناسبی برای فرزندان باشند. هر گام مؤثری که در راه تقویت اعتماد بهنفس فرزندانتان بر میدارید، زمینهسازی برای پیروزیهای تحصیلی آینده آنها خواهد شد.
نداشتن مهارتهای صحیح مطالعه نیز از عواملی است که منجر به افت تحصیلی دانشآموز میشود.
فنون مطالعه صحیح عبارتند از:
الف) عدم مطالعه بیوقفه و مستمر. زیرا موجب خستگی و بیزاری از مطالعه میشود.
ب) عدم مطالعه در کنار وسایل صوتی و تصویری روشن.
ج) لبخوانی به جای بلندخوانی.
د) مطالعه در حالت نشسته و آرامش به جای حالت حرکت و قدمزدن.
ه) مطالعه نکردن در موقع خستگی و حالت نگرانی و اضطراب.
و) عدم مطالعه طوطیوار (بدون درک و طبقهبندی).
ز) شروع مطالعه از مطالب آسان به مشکل.
2- عوامل مربوط به خانواده:
● اختلاف خانوادگی و خانواده آشفته.
● اختلاف فرزندان با خانواده مانند لجبازی با والدین و اعتراض به جو خانواده.
● وابسته و متکی کردن فرزندان به والدین در امور درسی.
● سرزنش و مقایسه نادرست فرزندان با همسالان موفق و در نتیجه، پایین آوردن اعتماد بهنفس و خودپنداری آنان.
دعواهای خانوادگی و تداوم آنها، یکی از عواملی است که به شدت سبب تضعیف روحیه و افت تحصیلی دانشآموزان میشود. از آنجایی که فرزندان در چنین لحظاتی، زود انرژی و توان خود را از دست میدهند و نمیتوانند همزمان با تحصیل، بار مشکلات خانوادگی را نیز به دوش بکشند، خسته و ناتوان میشوند و اولین آثار آن در کیفیت نمرات درسی آنها مشاهده میشود. این وظیفه والدین است که مراقب روحیه دانشآموز خود باشند تا مانع از فرورفتگی شخصیتی آنها شوند.
3- دوستان ناباب:
یکی از عوامل دیگر که سبب افت تحصیلی شدید دانشآموزان میشود، معاشرت با افراد ناباب است. فراموش نکنید که دوستان در سرنوشت فرزندان نقش خیلی مؤثری دارند. طبیعتاً والدین همیشه نمیتوانند همراه فرزند خود باشند ولی میتوانند به او بیاموزند که هر کسی را به دوستی قبول نکنند و بهتر است علاوه بر داشتن شناختی از دوستان نزدیک فرزندان خود، شناختی نیز از خانوادهی آنها داشته باشند.
4- غذا و بیماری:
بیماری میتواند در افت تحصیلی دانشآموزان نقش مؤثری داشته باشد. والدین همواره باید مراقب جسم و روح فرزندان خود باشند و برای تغذیهی آنها در طول سال تحصیلی، بهخصوص هنگام امتحانات، اهمیت ویژهای قائل شوند. دانشآموزان باید غذای مناسبی میل کنند تا انرژی موردنیاز را برای یادگیری در سر کلاس درس داشته باشند. دانشآموزانی که غذای کافی نمیخورند، همواره در سر کلاس درس خسته، افسرده و زودرنج هستند و چیزی یاد نمیگیرند.
● تغییرات منفی در خانواده مانند ورشکستگی اقتصادی، اعتیاد و غیره.
● تغییر در جهت ارتقاء سریع و غیرمترقبه سطح اقتصادی یا اجتماعی خانواده و از خودباختگی و غافلگیر شدن فرزندان و انواع انحرافات.
من می توانم با آب دادن به باغچه خانه ام کمک کنم دنیا قشنگ شود.